Overheidsopdrachtenwetgeving op de schop: welke veranderingen komen eraan?

Elke dag plaatsen overheden in de Europese Unie opdrachten voor goederen, diensten en werken. Van de aanleg van wegen en energie-infrastructuur tot de renovatie van scholen.

En dat gaat om veel geld. Overheidsopdrachten vertegenwoordigen ongeveer 15% van het bbp van de Europese Unie. Ze zijn dan ook niet alleen belangrijk voor overheden, maar bieden ook heel wat zakelijke kansen voor ondernemingen.

Toch dateert het huidige Europese regelgevend kader ondertussen van 2014. Sindsdien is er veel veranderd: digitalisering en innovatie zijn in een stroomversnelling geraakt en ook de geopolitieke en economische context ziet er vandaag helemaal anders uit. De Europese regels rond overheidsopdrachten zijn daarom aan vernieuwing toe.

Wat mogen we verwachten?

1. Van drie richtlijnen naar één verordening?

Vandaag bestaan er drie afzonderlijke Europese richtlijnen voor klassieke overheidsopdrachten, speciale sectoren en concessies. Het voorstel wil die vervangen door één Europese verordening.

Waarom is dat belangrijk? Een verordening is rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten en hoeft dus niet eerst te worden omgezet in nationale wetgeving.

Het doel: minder versnippering en een uniformer en toegankelijker geheel van regels voor ondernemingen die deelnemen aan overheidsopdrachten in Europa.

2. Minder procedures en meer ruimte voor onderhandeling

Ook het aantal procedures zou worden beperkt.

De standaardprocedure zou een openbare procedure met onderhandelingen worden. Daarnaast komt er een vereenvoudigde procedure voor terugkerende aankopen.

Voor innovatieve oplossingen wordt bovendien gedacht aan een specifieke ‘innovation challenge procedure’.

3. Niet langer enkel de laagste prijs

Goed nieuws voor ondernemingen die vooral het verschil maken met kwaliteit.

Opdrachten zouden in de regel moeten worden gegund op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding, waarbij minimale vereisten gelden voor het gewicht dat aan kwaliteit wordt toegekend. Bij arbeidsintensieve opdrachten zou kwaliteit bovendien zwaarder moeten doorwegen.

Concurreren op een overheidsopdracht wordt daardoor mogelijk minder een pure prijzenslag.

4. Minder technische voorschriften, meer focus op het resultaat

Ook de technische specificaties zouden veranderen.

In plaats van zeer gedetailleerd voor te schrijven hoe een product, dienst of werk moet worden uitgevoerd, komt de nadruk meer te liggen op wat het eindresultaat moet zijn.

Technische specificaties zouden daarom zoveel mogelijk als functionele eisen worden geformuleerd.

Dat kan ondernemingen meer vrijheid geven om zelf met de beste of meest innovatieve oplossing te komen.

5. Proportionele selectiecriteria

Ook de selectiecriteria zouden worden beperkt tot wat werkelijk noodzakelijk en evenredig is voor de opdracht. Buitensporige omzetvereisten zouden bijvoorbeeld verder worden ingeperkt. Daarnaast zouden ook de uitsluitingsgronden worden vereenvoudigd en gecentraliseerd.

6. Een verdere stap richting digitalisering

Ook digitaal staan er veranderingen op de planning.

Er zou een nieuw gemeenschappelijk digitaal platform komen om de transparantie en toegankelijkheid van overheidsopdrachten te vergroten. Daarnaast zouden aanbesteders ervoor moeten zorgen dat opdrachtdocumenten vanaf de bekendmaking tot drie jaar na de gunning kosteloos, onbeperkt en rechtstreeks toegankelijk blijven.

7. Bye bye UEA?

Misschien wel één van de meest herkenbare veranderingen voor wie regelmatig aan overheidsopdrachten deelneemt: het UEA zou verdwijnen.

In de plaats daarvan zou een elektronische geschiktheidsdienst komen. Via die dienst moet het mogelijk worden om bedrijfsgegevens digitaal te verifiëren en informatie over onder andere uitsluitingsgronden, selectiecriteria en oorsprongsvereisten eenvoudiger te controleren.

Minder documenten telkens opnieuw verzamelen en indienen? Daar zullen wellicht weinig ondernemingen om treuren.

Wat betekent dit voor jou?

De hervorming is nog niet definitief. Het blijft dus afwachten hoe de finale Europese regels er precies zullen uitzien. De richting is wel duidelijk: vereenvoudiging, digitalisering, meer aandacht voor kwaliteit en meer ruimte voor innovatieve oplossingen. Dat kan de manier waarop ondernemingen deelnemen aan overheidsopdrachten behoorlijk veranderen. 

Wie weet zorgt de hervorming er net voor dat overheidsopdrachten toegankelijker worden en er nieuwe kansen ontstaan voor jouw onderneming.

We volgen de ontwikkelingen op de voet!